سید  حسن  نجات

    باشگاه فوتبال استقلال تهران یکی از پرافتخار ترین و پرهوادار ترین باشگاه‌های فوتبال در ایران و آسیاست است [۷] که در سال ۱۳۲۴ در شهر تهران بنیانگذاری شده‌است. استقلال پیش از انقلاب ایران تاج نام داشت.[۳] باشگاه فوتبال استقلال بعد از باشگاه راه‌آهن قدیمی‌ترین تیم باشگاهی در ایران به حساب می‌آید.[۸] همچنین باشگاه استقلال طی دو سال پیاپی در سال‌های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۰، عنوان پرتماشاگرترین تیم حاضر در مسابقات لیگ قهرمانان آسیا را از سوی کنفدراسیون فوتبال آسیا به خود اختصاص داد.[۹][۱۰] این باشگاه هم‌اکنون در لیگ برتر ایران بازی می‌کند. استقلال با دو قهرمانی در جام باشگاه‌های آسیا (مسابقات باشگاهی قهرمانی آسیا ۱۹۷۰ و جام باشگاه‌های آسیا ۹۱-۱۹۹۰) و دو نایب قهرمانی (جام باشگاه‌های آسیا ۹۲-۱۹۹۱ و جام باشگاه‌های آسیا ۹۹-۱۹۹۸) و دو مقام سومی (جام باشگاه‌های آسیا ۱۹۷۱ و جام باشگاه‌های آسیا ۰۲-۲۰۰۱)، پُرافتخارترین باشگاه فوتبال ایران در رقابت‌های آسیایی و دومین باشگاه پرافتخار تاریخ قاره آسیا محسوب می‌شود.[۳][۱۱][۱۲] استقلال همچنین با هفت قهرمانی در بالاترین دسته فوتبال ایران، لیگ منطقه‌ای ایران یک بار، جام تخت جمشید یک بار، لیگ قدس یک بار، جام آزادگان ۲ بار و لیگ برتر ۲ بار، دومین تیم پرافتخار در لیگ ایران[۱۳] و با ۶ قهرمانی و ۳ نایب قهرمانی، پرافتخارترین تیم در جام حذفی ایران است.[۱۴] رقیب سنتی این باشگاه، پرسپولیس است. این دو باشگاه پرطرفدارترین و پرافتخارترین تیم‌های فوتبال ایران و برگزارکنندهٔ شهرآورد تهران هستند.[۳] فدراسیون بین‌المللی تاریخ و آمار فوتبال این باشگاه را پس از الهلال عربستان و یوکوهاما مارینوس ژاپن، سومین باشگاه برتر فوتبال آسیا در قرن بیستم اعلام کرده‌است.[۱۵] همچنین این فدراسیون، باشگاه فوتبال استقلال را با ۶۱۰ امتیاز در رتبه ۲۷۹مین باشگاه جهان در طی ۱۰ سال گذشته قرار داد که بر این اساس بعد از باشگاه سپاهان که در رده ۲۳۳ جهان قرار دارد، تیم استقلال تهران دومین باشگاه فوتبال برتر ایرانی در طی ۱۰ سال اخیر می‌باشد.[۱۶] همچنین این باشگاه در مجموع امتیازات تیم‌ها در تاریخ لیگ برتر، در رتبه نخست قرار دارد و در مجموع تمام ادوار لیگ برتر ایران صاحب بیشترین گل زده و بیشترین برد می‌باشد.[۱۷] محتویات [نهفتن]  ۱ تاریخچه ۱.۱ دوچرخه سواران ۱.۲ تاج ۱.۳ استقلال ۲ نام، نماد و رنگ ۳ هواداران ۴ رقیبان سنتی ۴.۱ شهرآورد تهران ۴.۲ سپاهان اصفهان ۵ ورزشگاه و دارایی‌ها ۶ آمار و رکوردها ۶.۱ فصل‌های اخیر ۷ تیم‌های دیگر ۷.۱ خانواده تیم‌های تاج ۷.۲ تیم‌های پایه ۷.۳ تیم زنان ۸ دست‌آوردها ۸.۱ کشوری ۸.۲ استانی ۸.۳ آسیایی ۹ بازیکنان ۹.۱ بازیکنان کنونی ۹.۲ بازیکنان پیشین ۹.۳ بازیکنان جام جهانی ۹.۴ کاپیتان‌ها ۱۰ مربیان ۱۰.۱ کادر کنونی ۱۰.۲ مربیان برجسته پیشین ۱۱ چارت مدیریتی باشگاه فرهنگی ورزشی استقلال تهران ۱۲ مدیران ۱۳ منابع ۱۴ پیوند به بیرون ۱۴.۱ رسمی ۱۴.۲ هواداران تاریخچه نوشتار اصلی: پیشینه باشگاه فوتبال استقلال تهران دوچرخه سواران نشان پیشین باشگاه تاج در سال ۱۳۲۴ تعدادی از دوچرخه‌سواران باسابقه و دارای عناوین قهرمانی در کشور تصمیم گرفتند با ایجاد مرکزی برای گردهمایی‌های دوستانه، پایه‌های یک تشکل صنفی را برپا کنند. باشگاه دوچرخه سواران در ۴ مهر ۱۳۲۴ توسط چند جوان نظامی و دانشجوی دوچرخه‌سواری در تهران تاسیس شد و در ابتدا فقط به دوچرخه‌سواری اختصاص داشت. اما بعدا رشته‌های دیگر از جمله فوتبال نیز به به فعالیت‌های باشگاه اضافه شدند و این درحالی بود که علی دانایی‌فرد باشگاه فوتبال نور را هدایت می‌کرد که بعد از شکست تیم فوتبال کارگر آبادان، مورد توجه دوچرخه‌سواران قرار گرفت و با مذاکرات قرار بر آن شد تا از آن پس تیم نور تحت عنوان تیم فوتبال دوچرخه سواران فعالیت کند.[۱۸] تیم فوتبال دوچرخه‌سواران از ابتدا با لباس آبی رنگ در مسابقات حاضر[۱۹] و در میان تیم‌های شاهین، سرباز و دارایی در رقابت‌های اصلی فوتبال ایران بازی می‌کرد[۱۸]". اولین بازی رسمی تیم دوچرخه سواران در ۱۵ اسفند ۱۳۲۸ و در برابر تیم شاهین و در حضور بیش از ۲۰ هزار تماشاگر در ورزشگاه امجدیه برگزار شد، که در آن دیدار تیم دوچرخه سواران توانست با نتیجه ۱-۰ پیروز شود.[۱۹] تاج تیم قدیمی تاج، منصور پور حیدری دومین نفر نشسته از چپ در سال ۱۳۲۸ پرویز خسروانی امتیاز باشگاه دوچرخه‌سواران را در اختیار گرفت و نام آن بعد از بحث و رای‌گیری بین اعضای هیات مدیره به «باشگاه فوتبال تاج» تغییر و به ثبت رسید. مدیر باشگاه، سروان پرویز شیخان بود. حضور افرادی نظیر اسدالله علم، نخست وزیر وقت در هئیت مدیره باعث شد تا بودجه قابل توجهی در اختیار باشگاه قرار گیرد.[۱۸] استقلال پس از انقلاب ۱۳۵۷ با مشورت برخی از بازیکنان قدیمی باشگاه(ازجمله منصور پورحیدری، کردنوری و جلالی) نام باشگاه تاج به باشگاه استقلال، تغییر کرد.[۱۸] نام، نماد و رنگ باشگاه در سال ۱۳۲۴ با نام دوچرخه‌سواران بنیانگذاری شد.[۲۰][۲۱] پس از ثبت باشگاه به نام پرویز خسروانی و علی عبدالهی نوروزی، نام باشگاه با تصویب هیئت مدیره در تاریخ ۱ اسفند ۱۳۲۸[۲۲] به تاج تغییر یافت.[۲۰] پس از وقوع انقلاب، باشگاه استقلال نام نهاده شد.[۲۰][۲۱] رنگ لباس استقلال از آغاز، آبی بوده‌است[۲۰] و رنگ آبی یکی از نمادهای این باشگاه به شمار می‌رود و از این رو آبی‌پوشان یکی از لقب‌های باشگاه‌است.[۴] هواداران بر پایه نظرسنجی‌های انجام شده باشگاه استقلال به همراه پرسپولیس به عنوان پرهوادارترین باشگاه‌های فوتبال ایران معرفی شده‌اند. [۲۳] با این که باشگاه استقلال در تهران قرار دارد، در سراسر ایران هوادار دارد و در بازی‌های خارج از خانه نیز عده زیادی برای تشویق آن‌ها به ورزشگاه می‌روند. این باشگاه در اکثر کشورهای حوزه خلیج فارس هم نیز هوادارانی دارد و بیشتر ایرانی‌ها ساکن در خارج از ایران هم از هواداران استقلال بشمار می‌روند در فصل ۹۹-۱۹۹۸ جام باشگاه‌های آسیا و در بازی، استقلال و جوبیلو ایواتا ژاپن که در ورزشگاه آزادی برگزار می‌شد، با حضور ۱۲۰ هزار نفر، پرتماشاچی‌ترین بازی تاریخ جام باشگاه‌های آسیا بوده‌است. همچنین در بازی پایانی پنجمین دوره لیگ برتر و در مقابل برق شیراز که به پیروزی ۴ بر ۱ استقلال و قهرمانی این تیم منجر شد، تعداد ۱۱۰ هزار نفر از هواداران استقلال برای دیدن قهرمانی تیم محبوبشان به ورزشگاه آمدند که پرتماشاچی ترین بازی تاریخ لیگ برتر ایران بوده‌است. البته لازم به ذکر است که طرفداران استقلال تهران در استان خوزستان نسبت به شهرهای دیگر حتی پایتخت بسیار بیشتر هستند و بسیاری از مردم شهر اهواز را به شهر استقلال تشبیه می‌کنند.[۲۴] همچنین در سال ۲۰۱۰ میلادی بر اساس نظرسنجی سایت فدراسیون بین‌المللی تاریخ و آمار، فرهاد مجیدی کاپیتان آن زمان استقلال به پشتوانه هواداران بیشمار استقلال به عنوان محبوب‌ترین بازیکن جهان در سال ۲۰۱۰ شناخته شد.[۲۵] رقیبان سنتی شهرآورد تهران نوشتار اصلی: شهرآورد تهران نمایی از هواداران استقلال در ورزشگاه آزادی در جریان ۶۹امین شهرآورد تهران، ۲۳ مهر ۱۳۸۹ بازی میان استقلال و پرسپولیس، دو باشگاه پرهوادار و پرافتخار ایران، مهم‌ترین مسابقهٔ باشگاهی فوتبال در ایران است.[۳] نخستین بازی دو تیم در روز ۱۶ فروردین ۱۳۴۷، نخستین بازی رسمی پرسپولیس بود که با نتیجهٔ بدون گل پایان یافت.[۲۶] فردای آن روز، روزنامه کیهان ورزشی (مهمترین روزنامه ورزشی آن زمان) روی جلد خود هیچ چیز از بازی ننوشت و تیتری از فوتبال دخترها داشت.[۲۷] بر خلاف گذشته، امروزه این بازی همواره با حساسیت بالا و تماشاگران زیاد همراه‌است و برگزاری آن بازتاب‌های زیادی در ایران دارد.[۳][۲۸] معمولاً این بازی را حدود ۱۰۰٬۰۰۰ نفر در ورزشگاه آزادی تهران تماشا می‌کنند.[۳] این شهرآورد گاهی به خشونت میان بازیکنان، و درگیری میان هواداران می‌انجامد و هولیگان‌ها به ناوگان حمل و نقل عمومی از جمله اتوبوس‌ها آسیب می‌زنند.[۲۸][۲۹] مجله ورلدساکر در شماره ژوئیه ۲۰۰۸ خود، فهرستی از ۵۰ شهرآورد دنیا منتشر کرد؛ و شهرآورد تهران را در رتبه ۱ام آسیا و ۲۲وم جهان قرار داد.[۳۰] سپاهان اصفهان نوشتار اصلی: هماوردی استقلال و سپاهان از سال ۱۳۵۰ دو باشگاه استقلال و سپاهان دیدارهای متعددی در قالب مسابقات لیگ، حذفی و دوستانه با یک‌دیگر برگزار کرده‌اند. رقابت این دو تیم از دیرباز جذاب و دیدنی بوده و در حال حاضر این دیدار در لیگ برتر برای هر دوتیم و هواداران آن‌ها از جذابیتی خاص و حساسیت بالایی برخوردار است که این دیدار از مسابقات مهم هر فصل این دو تیم به شمار می‌رود. ورزشگاه و دارایی‌ها نوشتار اصلی: ورزشگاه آزادی تهران هواداران استقلال در ورزشگاه آزادی تهران
استقلال–برق شیراز، هفته پایانی لیگ برتر پنجم استقلال هم‌اکنون برای بازی‌های خانگی خود ورزشگاه آزادی را اجاره می‌کند.[۳۱][۳۲] این باشگاه پیش از ساخته شدن ورزشگاه آزادی تهران، در ورزشگاه امجدیه (شهید شیرودی کنونی) به میدان می‌رفت. استقلال در پی بازسازی چمن ورزشگاه آزادی، در فصل ۸۲-۸۱ بازی‌های خانگی خود را در ورزشگاه تختی برگزار کرد.[۳۳] در روز ۱۶ تیر ۱۳۸۷، کلنگ کمپ اختصاصی باشگاه استقلال در پارک ارم تهران به زمین خورد.[۳۴] علی فتح‌الله‌زاده، مدیرعامل آن زمان استقلال اعلام کرد که ارزش این کمپ ۷۰ میلیارد تومان است.[۳۵] بالاخره در بهار سال ۱۳۹۰ انتظار هواداران استقلال به سر رسید و علی فتح الله زاده مدیرعامل استقلال کمپ اختصاصی باشگاه را افتتاح کرد. کمپ اختصاصی استقلال تهران به یاد و نام اسطوره ملی ناصر حجازی نامگذاری شده‌است. باشگاه استقلال در تیر ۱۳۸۸، با پرداخت ۲ میلیارد تومان مالک ۱٪ از سهام بانک تات شد،[۳۶] این کار در آغاز با استقبال کارشناسان روبرو شد و اقدامی جهت سودآوری آینده باشگاه دانسته‌شد.[۳۷] در پایان سال ۱۳۸۸، استقلال به دلیل اختلاف‌های مدیریتی سهمش را با ۱۸٪ سود واگذار کرد.[۳۸] آمار و رکوردها نوشتار اصلی: آمار و رکوردهای باشگاه استقلال تهران فصل‌های اخیر نوشتار اصلی: فهرست فصل‌های باشگاه فوتبال استقلال تهران جدول زیر عملکرد کلی استقلال در ۱۱سال اخیر را نشان می‌دهد. فصل لیگ برتر جام حذفی جام باشگاه‌های آسیا ۸۱–۱۳۸۰ دوم قهرمان ۱/۱۶پایانی ۸۲–۱۳۸۱ ۹ام ۸۳–۱۳۸۲ دوم نائب قهرمان ۸۴–۱۳۸۳ سوم ۸۵–۱۳۸۴ قهرمان انصراف حذف به علت ارسال نکردن مدارک ۸۶–۱۳۸۵ ۴ام ۸۷–۱۳۸۶ ۱۳ام قهرمان حذف ۸۸–۱۳۸۷ قهرمان ۱/۱۶ پایانی حذف در مرحله گروهی ۸۹–۱۳۸۸ سوم ۱/۱۶ پایانی ۱/۸ پایانی ۹۰–۱۳۸۹ دوم نیمه پایانی حذف در مرحله گروهی ۹۱–۱۳۹۰ سوم قهرمان ۱/۸ نهایی تیم‌های دیگر خانواده تیم‌های تاج تاج مسجدسلیمان، سال ۱۳۵۰ در دهه ۱۳۴۰، باشگاه تاج و شاهین، اولین باشگاه‌هایی بودند که در ایران مدرسه فوتبال راه‌اندازی کردند.[۳۹] بازیکنان این مدارس فوتبال، پشتوانه‌ای برای آینده باشگاه بودند.[۳۹] باشگاه تاج در آن زمان پشتوانه مالی خوبی داشت،[۳۹] و در بیشتر شهرستان‌ها دارای شعبه بود.[۳۹][۴۰] اهواز، رشت، مسجدسلیمان و همدان از جمله این شهرها بودند.[۳۹] این شعبه‌ها، حتی پس از پیروزی انقلاب نیز بنیان باشگاه استقلال را تشکیل می‌دادند.[۴۰] یکی از شعبه‌های موفق، تاج اهواز بود که از همان ابتدا گروهی از بازیکنان خوب استان خوزستان را داشت و حتی توانست امتیاز لازم برای صعود به جام تخت جمشید ۱۳۵۲ را بدست‌آورد، اما چون مطابق قانون تنها یک تیم از هر باشگاه می‌توانست در بالاترین دسته بازی کند؛ (و تاج تهران نیز در این دسته بود) از صعود باز ماند.[۴۱] دو سال پیش از آن نیز، تاج مسجدسلیمان در سال ۱۳۵۰ در جام منطقه‌ای ایران شرکت کرده‌بود و در میان ۸ تیم، ششم شده‌بود.[۴۲] پس از انقلاب نیز، استقلال رشت (که زیر نظر شهرداری رشت بود)[۴۳] و استقلال اهواز در رده‌های بالای لیگ فوتبال ایران حضور داشتند. بعدها امتیاز استقلال رشت به پگاه گیلان فروخته شد، اما استقلال اهواز تاکنون در فوتبال ایران حضور دارد. با این که استقلال اهواز، برخلاف استقلال تهران توسط بخش خصوصی مدیریت می‌شود[۴۴] و دو باشگاه ارتباطی با هم ندارد، گاهی «برادر» یکدیگر خوانده می‌شوند.[۴۵][۴۶] تیم‌های پایه تیم‌های پایه استقلال در چهار رده سنّی امید، جوانان، نوجوانان و نونهالان است.[۴۷] تیم زنان تیم فوتبال دختران تاج در سال ۱۳۴۹، پیش از برد ۶-۰ برابر دیهیم. باشگاه تاج، نخستین باشگاه فوتبال در ایران بود که برای زنان کلاس فوتبال تمرینی گذاشت و از پیشگامان فوتبال زنان در ایران بود.[۴۸] در تابستان ۱۳۸۷، رئیس کمیته بانوان فدراسیون فوتبال ایران از این باشگاه درخواست کرد تا در لیگ شرکت کند.[۴۹] در بهمن ۱۳۸۷، خبر بازی دوستانه تیم نوجوانان پسر (به مربیگری علیرضا منصوریان) و تیم دختران استقلال منتشر شد. این واقعه پس از انقلاب بی‌سابقه بود و جنجال و واکنش‌های بسیاری برانگیخت.[۵۰][۵۱] این بازی دوستانه، منجر به انحلال تیم زنان استقلال شد... ![۵۲] دست‌آوردها نوشتار اصلی: فهرست افتخارات باشگاه فوتبال استقلال تهران جدول زیر شامل موفق ترین تیم‌های ۱۱ دوره لیگ حرفه‌ای ایران می‌باشد.(این جدول تا پایان لیگ یازدهم تنظیم شده‌است.) رتبه تیم دوره بازی برد تساوی شکست زده خورده تفاضل امتیاز بهترین عنوان بدترین عنوان تعداد قهرمانی ۱ استقلال ۱۱ ۳۳۸ ۱۶۴ ۱۰۷ ۶۷ ۵۲۶ ۳۴۲ ۱۸۴+ ۵۹۹ قهرمان سیزدهم دو بار ۲ سپاهان ۱۱ ۳۳۸ ۱۵۴ ۱۰۵ ۷۹ ۵۰۱ ۳۳۶ ۱۶۵+ ۵۶۴ قهرمان دهم چهار بار ۳ پرسپولیس ۱۱ ۳۳۸ ۱۴۶ ۱۱۳ ۷۹ ۴۹۰ ۳۷۷ ۱۱۳+ ۵۴۵ قهرمان دوازدهم دو بار ۴ ذوب آهن ۱۱ ۳۳۸ ۱۴۳ ۱۱۰ ۸۵ ۴۲۵ ۳۳۶ ۸۹+ ۵۳۹ نایب قهرمان هشتم - جدول زیر هم لیست باشگاه‌ها همراه با تعداد و سال‌های قهرمانی و نایب قهرمانی آن‌ها را در لیگ قهرمانان آسیا نشان می‌دهد (جام باشگاه‌های آسیا نیز گنجانده شده‌است). تیم قهرمانی‌ها نایب قهرمانی‌ها سال‌های قهرمانی سال‌های نایب قهرمانی پوهانگ استیلرز ۳ ۰ ۱۹۹۶-۹۷ ,۱۹۹۷-۹۸ ,۲۰۰۹ - استقلال ۲ ۲ ۱۹۷۰ ,۱۹۹۰-۹۱ ۱۹۹۱-۹۲ ,۱۹۹۸-۹۹ الهلال ۲ ۲ ۱۹۹۱-۹۲ ,۱۹۹۹-۲۰۰۰ ۱۹۸۶-۸۷ ,۱۹۸۷-۸۸ سئونگنام ایلهوا چونما ۲ ۲ ۱۹۹۵-۹۶ ,۲۰۱۰ ۱۹۹۶-۹۷ ,۲۰۰۴ الاتحاد ۲ ۱ ۲۰۰۵ ,۲۰۰۴ ۲۰۰۹ دلیل جایگاه دومی استقلال تهران دو عنوان سومی در سال‌های ۲۰۰۲-۲۰۰۱، ۱۹۷۱ در جام باشگاه‌های آسیا می‌باشد کشوری لیگ فوتبال ایران [۵۳][۱۳] جام منطقه‌ای، جام تخت جمشید، جام قدس، جام آزادگان، جام خلیج فارس قهرمانی(۷):۸۸-۸۷، ۸۵-۸۴، ۸۰-۷۹، ۱۳۷۶، ۱۳۶۸، ۱۳۵۳، ۱۳۴۹ نائب قهرمانی(۸): ۱۳۵۲، ۱۳۷۰، ۱۳۷۳، ۷۸-۷۷، ۷۹-۷۸، ۸۱-۸۰، ۸۳-۸۲، ۹۰-۸۹ جام حذفی [۱۴] قهرمانی(۶ بار): ۱۳۵۵-۵۶، ۱۳۷۴-۷۵، ۱۳۷۸-۷۹، ۸۱-۸۰، ۸۷-۸۶، ۹۱-۹۰ نائب قهرمانی(۳):۶۹-۶۸، ۷۸-۷۷، ۸۳-۸۲ استانی جام باشگاه‌های تهران قهرمانی (۱۵): ۱۳۲۸، ۱۳۳۱، ۱۳۳۵، ۱۳۳۶، ۱۳۳۸، ۱۳۴۰، ۱۳۴۱، ۱۳۴۸، ۱۳۴۹، ۱۳۵۰، ۱۳۵۱، ۱۳۶۲، ۱۳۶۴، ۱۳۶۹ ۱۳۷۳ نایب قهرمانی (۷): ۱۳۲۵، ۱۳۳۰، ۱۳۳۷، ۱۳۴۸، ۱۳۶۱، ۱۳۶۸، ۱۳۶۹ جام‌حذفی باشگاه‌های تهران قهرمانی (۴): ۱۳۲۶، ۱۳۳۰، ۱۳۳۷، ۱۳۳۸ نایب قهرمانی (۲): ۱۳۲۵، ۱۳۴۹ آسیایی هم‌چنین ببینید: باشگاه فوتبال استقلال تهران در آسیا جام باشگاه‌های آسیا (۲ بار)[۵۴][۵۵][۱۱][۵۶][۵۷] قهرمانی:۹۱-۱۹۹۰، ۱۹۷۰ نائب قهرمانی:۹۹-۱۹۹۸، ۹۲-۱۹۹۱ مقام سومی: ۰۲-۲۰۰۱، ۱۹۷۱ بازیکنان بازیکنان کنونی باشگاه‌های ایرانی در هر فصل می‌توانند از ۲۲ بازیکن بزرگسال، ۸ بازیکن زیر ۲۳ سال، ۹ بازیکن زیر ۲۰ سال و ۴ بازیکن خارجی (یک آسیایی) استفاده کنند.[۵۸] فهرست زیر بازیکنان کنونی استقلال تهران را نشان می‌دهد.[۵۹] شماره نقش بازیکن ۱ دروازه‌بان مهدی رحمتی (کاپیتان اول) ۲ دفاع خسرو حیدری ۳ دفاع جی لوید ساموئل ۴ دفاع امیرحسین صادقی ۵ دفاع حنیف عمران زاده ۶ هافبک جواد نکونام ۸ هافبک مجتبی جباری ۹ مهاجم آرش برهانی ۱۰ مهاجم میلاد میداودی ۱۱ مهاجم امین منوچهری ۱۴ هافبک کیانوش رحمتی ۱۵ دفاع محمد انصاری ۱۶ دفاع میثم حسینی ۱۷ هافبک میثم بائو شماره نقش بازیکن ۱۸ دفاع هاشم بیک زاده ۲۰ مهاجم سیاوش اکبرپور ۲۱ دفاع آرمن طهماسیان زرنه ۲۲ دروازه‌بان حسین حسینی ۲۸ هافبک مهران قاسمی ۲۹ دروازه‌بان لیام ردی ۳۰ هافبک رودریگو توسی ۳۲ هافبک فریدون زندی ۳۳ دفاع پژمان منتظری ۳۵ دروازه‌بان هادی ریشی اصفهانی ۳۷ هافبک فابیو جانوآریو ۳۹ مهاجم بابک جباری ۴۰ دفاع علی حمودی بازیکنان پیشین هم‌چنین ببینید: فهرست بازیکنان خارجی باشگاه فوتبال استقلال برای دیدن نام بازیکنان پیشین باشگاه، رده:بازیکنان باشگاه استقلال را ببینید. بازیکنان جام جهانی جام جهانی ۱۹۷۸ ایرج دانائی‌فرد حسن روشن حسن نظری آندرانیک اسکندریان جام جهانی ۱۹۹۸ علیرضا منصوریان جواد زرینچه مهدی پاشازاده پرویز برومند سیروس دین محمدی جام جهانی ۲۰۰۶ وحید طالب‌لو امیرحسین صادقی رضا عنایتی کاپیتان‌ها # نام ملیت دوران بازیدر استقلال دورانکاپیتانی شمارهپیراهن ۱ محمدرضا عادلخانی ۱۹۷۲–۱۹۷۵ ۱۹۷۳–۱۹۷۵ - ۲ حسن روشن ۱۹۶۹–۱۹۷۸۱۹۸۴–۱۹۸۸ ۱۹۷۵–۱۹۷۸ ۱۰ ۳ ناصر حجازی ۱۹۶۷–۱۹۷۷۱۹۸۰–۱۹۸۶ ۱۹۸۰–۱۹۸۶ ۱ ۳ جعفر مختاری‌فر ۱۹۸۳–۱۹۹۲ ۱۹۸۸–۱۹۸۹ ۱۰ ۴ شاهین بیانی ۱۹۷۹–۱۹۹۲ ۱۹۹۰–۱۹۹۲ ۵ ۵ امیر قلعه‌نویی ۱۹۸۹–۱۹۹۷ ۱۹۹۲–۱۹۹۷ ۸ ۶ جواد زرینچه ۱۹۸۶–۲۰۰۱ ۱۹۹۷–۲۰۰۱ ۲ ۷ مهدی پاشازاده ۱۹۹۷–۱۹۹۸۲۰۰۰–۲۰۰۳ ۲۰۰۱–۲۰۰۳ ۱۰ ۸ محمود فکری ۱۹۹۲–۱۹۹۳۱۹۹۵–۲۰۰۷ ۲۰۰۳–۲۰۰۷ ۶ ۹ علی‌رضا منصوریان ۱۹۹۵–۱۹۹۷۲۰۰۳–۲۰۰۸ ۲۰۰۷–۲۰۰۸ ۱۰ ۱۰ فرهاد مجیدی ۱۹۹۷–۱۹۹۹۲۰۰۰–۲۰۰۱۲۰۰۷–۲۰۱۲ ۲۰۰۸–۲۰۱۲ ۷ ۱۱ مهدی رحمتی ۲۰۰۵–۲۰۰۷۲۰۱۱– ۲۰۱۲– ۱ مربیان نوشتار اصلی: فهرست مربیان باشگاه فوتبال استقلال تهران کادر کنونی میرشاد ماجدی سرپرست امیر قلعه نوعی سرمربی مجید صالح مربی ستار همدانی دستیار کریم بوستانی دستیار حمید بابازاده مربی دروازه بان‌ها دکتر امیر حاجی قاسم مربی بدنساز ایمان عالمی مربی آنالیزور نیما رسولی و شاهرخ بیانی آنالیزور محمد حیرانی مدیر رسانه مدد جباری مدیر تدارکات حسین امانتی تدارکات مربیان برجسته پیشین نام دوران جام‌ها کشوری آسیایی جمع لیگ حذفی دیگرجام‌ها جامباشگاه‌ها زدراکو رایکوف ۱۳۴۸–۱۳۵۵ ۱ ۰ ۰ ۱ ۲ منصور پورحیدری ۱۳۵۸–۱۳۶۲ ۱۳۷۴–۱۳۷۵ ۱۳۷۹–۱۳۸۱ ۲ ۲ ۳ ۱ ۸ ناصر حجازی ۱۳۷۵–۱۳۷۸ ۱۳۸۶ ۱ ۰ ۰ ۰ ۱ امیر قلعه‌نویی ۱۳۸۲–۱۳۸۵ ۱۳۸۸–۱۳۸۷ ۱۳۹۱–تاکنون ۲ ۲ ۰ ۰ ۴ چارت مدیریتی باشگاه فرهنگی ورزشی استقلال تهران این بخش از مقاله فاقد منبع و مأخذ است.شما می‌توانید با افزودن منابع برطبق اصول اثبات‌پذیری و شیوه‌نامهٔ ارجاع به منابع، به ویکی‌پدیا کمک کنید.مطالب بی‌منبع احتمالاً در آینده حذف خواهند‌ شد. وزارت ورزش و جوانان مالک علی فتح الله زاده مدیرعامل علی نظری جویباری قائم مقام امیر عرب معاون اجرایی باشگاه علی امیری معاون ورزشی باشگاه مهدی علوی معاون فرهنگی باشگاه عبدالرحمن شاه حسینی معاون حقوقی و مشاور عالی مدیرعامل دکتر نوروزی معاون پزشکی باشگاه محمد سررشته داری مسئول کمیته روابط عمومی باشگاه علی جباری مسئول کمیته پیشکسوتان منصور پورحیدری رئیس کمیته فنی اصغر حاجیلو رئیس آکادمی باشگاه عباس نقدی زاده رئیس کانون هواداران مقداد نجف نژاد رئیس هیئت مدیره و سخنگوی باشگاه علی فتح الله زاده عضو هیئت مدیره امیدوار رضایی عضو هیئت مدیره بهرام افشارزاده عضو هیئت مدیره مقداد نجف نژاد عضو هیئت مدیره احمد شهریاری عضو هیئت مدیره مدیران مدیر دوران مدیریت پرویز خسروانی[۶۰] ۱۳۲۴–۱۳۴۰ پرویز شیخان[۶۱] ۱۳۴۰–۱۳۵۷ علی عبدالهی نوروزی[۶۱] ۱۳۵۷–۱۳۶۰ کاظم اولیایی[۶۱] ۱۳۶۷–۱۳۷۵ علی فتح‌الله‌زاده[۶۱] ۱۳۷۵–۱۳۸۲ حسین قریب[۶۱] ۱۳۸۲–۱۳۸۴ کاظم اولیایی[۶۱] ۱۳۸۴–۱۳۸۴ حسین قریب[۶۱] ۱۳۸۴–۱۳۸۵ مقداد نجف‌نژاد[۶۱] ۱۳۸۵–۱۳۸۵ علی فتح‌الله‌زاده[۶۱] ۱۳۸۶–۱۳۸۷ امیررضا واعظی آشتیانی[۶۱] ۱۳۸۷–۱۳۸۹ علی فتح‌الله‌زاده[۶۲] ۱۳۸۹–تاکنون منابع ↑ «استقلال ۲-۳ الشباب؛ حذف تلخ پسران آبی». وبگاه گل. بازبینی‌شده در ۹ تیر ۱۳۸۹.  ↑ «وای به حالت واعظ اگه اس اس ببازه!». خبرنامه دانشجویان ایران. بازبینی‌شده در ۲۶ دی ۱۳۸۸.  ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ ۳٫۶ Ferdosipour, Adel. The great divide. . World Soccer Magazine، October 2008، p62.  (ترجمه مقاله به فارسی در خبرگزاری ایسنا، رشید سعدلو) ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ «پایان اردوی آبی پوشان تهران در کیش». خبرگزاری فارس. بازبینی‌شده در ۲۴ دی ۱۳۸۵.  ↑ Zarei, Asghar. “Iran - List of Foundation Dates”. RSSSF. Retrieved 17 September 2012.  ↑ «استادیوم یکصد هزار نفری». وب‌گاه رسمی مجموعه ورزشی آزادی. بازبینی‌شده در ۲۷ مرداد ۱۳۹۰.  ↑ «استقلال پرطرفدارترین تیم ایران». عصر ایران، ۱۸ آذر ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲۷ شهریور ۱۳۹۱.  ↑ «نام قدیمی‌ترین تیم فوتبال ایران عوض می‌شود؟». خبرآنلاین، ۱۵ تیر ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲۶ مرداد ۱۳۹۰.  ↑ «استقلال پرتماشاگر ترین تیم آسیا در سال ۲۰۱۱». وب‌گاه گل، ۲۱ نوامبر ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۲.  ↑ «برای دومین سال پیاپی/استقلال پر‌تماشاگرترین تیم لیگ قهرمانان آسیا شد». خبرآنلاین، ۳۰ آبان ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲۷ شهریور ۱۳۹۱.  ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ پاینده، محمدجواد. سابقهٔ نمایندگان ایران در جام‌های باشگاهی آسیا: جام پنجم، آرزوی ایرانی. . روزنامه همشهری، ش. شماره ۴۷۹۴ (۲۸ اسفند ۱۳۸۷): صفحه ۲۱.  ↑ “Esteghlal”. AFC. Retrieved 17 September 2012.  ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ Naraghi, Hooshyar F.. “Iran - List of Champions”. RSSSF. Retrieved 17 September 2012.  ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ «درباره جام حذفی فوتبال ایران». وب‌گاه رسمی جام حذفی فوتبال ایران. بازبینی‌شده در ۱۷ ژوئن ۲۰۱۲.  ↑ “Asia's Club of the Century”. IFFHS. Retrieved 17 September 2012.  ↑ “Club World Ranking of the 21st Century (2001-2010)”. IFFHS. Retrieved 20 September 2012.  ↑ “Iranian Pro League Alltime Table 2001-2012”. IPLstats. Retrieved 17 September 2012.  ↑ ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ ۱۸٫۲ ۱۸٫۳ تاریخچه و معرفی باشگاه استقلال (تاج) از تأسیس تیم دوچرخه‌سواران تا دوبار قهرمانی در آسیا. روزنامه اطلاعات. بازبینی‌شده در ۱۸ ژوئن ۲۰۱۲.  ↑ ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ تاریخچه باشگاه فوتبال استقلال تهران، وبگاه رسمی باشگاه استقلال تهران ↑ ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ ۲۰٫۲ ۲۰٫۳ «آشنایی با باشگاه استقلال تهران (۱۳۲۳)». همشهری آنلاین. بازبینی‌شده در ۹ بهمن ۱۳۸۸.  ↑ ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ «تاریخچه استقلال». وبگاه رسمی باشگاه استقلال. بازبینی‌شده در ۹ بهمن ۱۳۸۸.  ↑ «معرفی باشگاه» تاسیس و تاریخچه». esteghlaltehranfc.com. بازبینی‌شده در ۹ بهمن ۱۳۸۸.  ↑ «ستقلال پرطرفدارترین تیم ایران» ‎(فارسی)‎. شفاف.  ↑ ایران ورزشی: حادثه سازان ورزش در سال ۸۵ ↑ فرهاد مجیدی کاپیتان تیم استقلال محبوب ترین بازیکن جهان شد ↑ حدادپور، مهدی. سرمربیان پرسپولیس از ۴۸ تا ۸۷، نیمکت‌نشینی پرافتخار سرداران سرخ‌جامه. . روزنامه ورزشی گل سال سوم، ش. شماره ۸۱۸ (دوشنبه ۴ آذر ۱۳۸۷): صفحه ۱۰.  ↑ سال قبل دربی بی‌خاصیت بود. . خبر ورزشی، ش. ویژه‌نامه نوروزی (۱۳۸۷): صفحه ۲۵.  ↑ ۲۸٫۰ ۲۸٫۱ «The Red 'Victors' and the 'Independent' Blues» ‎(انگلیسی)‎. مجله فیفا، ۳۱ اکتبر ۲۰۰۲.  ↑ «Football, blood and war» ‎(انگلیسی)‎. آبزرور، ۱۸ ژانویه ۲۰۰۴. بازبینی‌شده در ۴ آبان ۱۳۸۷. «December 2000 Following an ill-tempered Tehran derby, between Pirouzi and Estegahl, violence spills on to the streets as fans destroy cars and buses. Three players from each side and 60 fans are arrested; more than 250 coaches are vandalised.»  ↑ Worlds Greatest Derbies. . World Soccer Magazine، July 2008.  ↑ «علی کاظمی: طلب ورزشگاه آزادی ارتباطی به سازمان لیگ ندارد!». شبکه ورزش ایران، ۲۹ آذر ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۷ شهریور ۱۳۸۸. «طبق آیین نامه سازمان لیگ، ورزشگاه آزادی در اجاره ۲ باشگاه استقلال و پرسپولیس است.»  ↑ «باشگاه پرسپولیس اجازه حضور در ورزشگاه آزادی را ندارد». ایران‌مینیا (به نقل از خبرگزاری فارس، ۴ شهریور ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۷ شهریور ۱۳۸۸. «حسین ضیاءآذری، مدیر ورزشگاه آزادی تهران گفت: تا زمانیکه پرسپولیس برای عقد اجاره‌نامه حاضر نشود، اجازه بازی در این مجموعه را ندارد.»  ↑ «استادیوم فوتبال - زمین چمن». وبگاه رسمی ورزشگاه آزادی. بازبینی‌شده در ۱۲ مهر ۱۳۸۷.  ↑ «مناقصه برای ساخت کمپ استقلال». خبرگزاری فارس، ۵ تیر ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۴ آبان ۱۳۸۷.  ↑ «کلنگ آبی برای چندمین بار به زمین خورد». وبگاه همشهری. بازبینی‌شده در ۴ آبان ۱۳۸۷.  ↑ سرخط خبرها. . روزنامه اعتماد ملی، ش. شماره ۹۷۵ (۱ مرداد ۱۳۸۸): صفحه ۱۹. «دو باشگاه پرسپولیس و استقلال هر یک با پرداخت ۲ میلیارد تومان یک درصد از سهام بانک تازه‌تاسیس تات را خریداری کردند. پول خرید این سهام از سوی سازمان تربیت بدنی پرداخت شده.» ↑ شهبازی، نعمت‌الله. در حاشیه سرمایه‌گذاری استقلال و پرسپولیس در بانک تات؛ ایجاد زیرساخت‌های اقتصادی لازمه موفقیت باشگاه‌های مردمی. . روزنامه ورزشی گل، ش. شماره ۱۰۷۵ (۷ آبان ۱۳۸۸): صفحه ۱.  ↑ باز هم فرصت‌سوزی در ورزش کشور؛ اختلافات مدیران دولتی موجب خروج بخش ورزش از یک بانک خصوصی شد. . روزنامه ورزشی گل، ش. شماره ۱۱۸۵ (۲۷ اسفند ۱۳۸۸): صفحه ۸.  ↑ ۳۹٫۰ ۳۹٫۱ ۳۹٫۲ ۳۹٫۳ ۳۹٫۴ صدر، بنیامین. کشف استعداد در مستطیل سبز. . روزنامه همشهری، ش. شماره ۳۷۳۸ (۱۲ تیر ۱۳۸۴): صفحه تهرانشهر.  ↑ ۴۰٫۰ ۴۰٫۱ لارودی، اردشیر؛ امیرپور، مهدی. تنها فوتبالیست سیاسی، پرویز دهداری بود؛ خاطرات اردشیر لارودی از شکل گیری باشگاه‌های فوتبال در ایران. . شهروند امروز، ضمیمه ماهانه تاریخ شفاهی، ش. شماره ۲ (آبان ۱۳۸۷): صفحه ۲۲.  ↑ «آشنایی با باشگاه استقلال اهواز». همشهری آنلاین. بازبینی‌شده در ۲۵ بهمن ۱۳۸۸.  ↑ صداقت، فرهاد. ۳۴ سال با پرسپولیس (از سال ۴۷ تا سال ۸۱). چاپ اول. تبریز، شهریور ۱۳۸۱. صفحه ۸۷. ISBN 964-06-1693-1.  ↑ «آشنایی با باشگاه داماش گیلان». همشهری آنلاین. بازبینی‌شده در ۲۵ بهمن ۱۳۸۸.  ↑ احمدی، فرهاد. تهدید تکراری استقلال اهواز. . روزنامه دنیای اقتصاد، ش. شماره ۱۱۷۷ (۲۶ بهمن ۱۳۸۵): صفحه ۸.  ↑ زاهدی، پرویز. ترس استقلال را از پای درآورد. . روزنامه ایران، ش. شماره ۴۳۳۵ (۲۱ مهر ۱۳۸۸): صفحه ۲۱.  ↑ مدیر تیم فوتبال استقلال اهواز: استقلال تهران فقط ادعای برادری دارد. . روزنامه مردمسالاری، ش. شماره ۲۲۰۹ (۱۰ آبان ۱۳۸۸): صفحه ورزشی.  ↑ «فریادشیران مدیر فنی تیم‌های پایه استقلال شد». خبرگزاری فارس، ۱۵ تیر۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۱۵ بهمن ۱۳۸۸.  ↑ نگاهی به تاریخچه فوتبال زنان در ایران. . هفته‌نامه شیرزنان، ش. شماره ۳۷ (۲۲ دی ۱۳۸۶).  ↑ استقلال- پرسپولیس در لیگ بانوان. . هفته‌نامه شیرزنان، ش. شماره ۶۰ (۱۵ تیر ۱۳۸۷).  ↑ تکذیب می‌کنیم، برخورد می‌کنیم؛ دیدار تیم‌های فوتبال دختران و نوجوانان پسر استقلال. . روزنامه اعتماد، ش. شماره ۱۸۷۴ (۵ بهمن ۱۳۸۷): صفحه ۱۳.  ↑ «دیدار تیم‌های فوتبال دختران و پسران استقلال/ با خاطیان برخورد شود». خبرگزاری مهر، ۴ بهمن ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۵ مهر ۱۳۸۸.  ↑ «تیم فوتبال بانوان استقلال منحل شد». خبرگزاری فارس، ۸ بهمن ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۱۵ بهمن ۱۳۸۸.  ↑ صاحبدل، مهدی. «مسابقات قهرمانی لیگ باشگاههای فوتبال ایران». پارس‌اسپورت. بازبینی‌شده در ۲۱ شهریور ۱۳۸۷.  ↑ مولکاهی، اندا. «Asian Club Competitions 1970» ‎(انگلیسی)‎. بنیاد آماری سند. ورزش. فوتبال، ۱۳ مارچ ۲۰۰۱. بازبینی‌شده در ۵ آذر ۱۳۸۸.  ↑ بابروفسکی، جوزف؛ کارسدروپ، درک و استوکرمنز، کارل. «Champions' Cup 1990/91» ‎(انگلیسی)‎. بنیاد آماری سند. ورزش. فوتبال، ۲ اوت ۲۰۰۴. بازبینی‌شده در ۲۷ شهریور ۱۳۸۸.  ↑ «عملکرد تیم فوتبال استقلال در رقابت‌های باشگاه‏های آسیا». وبگاه رسمی باشگاه استقلال. بازبینی‌شده در ۲ اسفند ۱۳۸۷.  ↑ ویکی‌پدیا انگلیسی ↑ نام کریمی در فهرست ۲۱ نفره پرسپولیس. . روزنامه ورزشی گل، ش. شماره ۹۹۱ (۲۷ تیر ۱۳۸۸): صفحه ۱۲.  ↑ «شماره پیراهن بازیکنان استقلال مشخص شد». خبرگزاری فارس، ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۲. بازبینی‌شده در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۲.  ↑ «پرویز خسروانی مجسمه ساز بزرگ لیگ تخت جمشید». روزنامه اعتماد، شماره ۱۲۸۴، ۲۳ آذر ۱۳۸۵. بازبینی‌شده در ۳۰ شهریور ۱۳۹۱.  ↑ ۶۱٫۰ ۶۱٫۱ ۶۱٫۲ ۶۱٫۳ ۶۱٫۴ ۶۱٫۵ ۶۱٫۶ ۶۱٫۷ ۶۱٫۸ ۶۱٫۹ «از صاحب منصب طاغوت تا دروازه بان ذخیره». راسخون. بازبینی‌شده در ۲۷ شهریور ۱۳۹۱.  ↑ «فتح‌الله‌زاده جانشین واعظ آشتیانی شد». خبرگزاری فارس، ۱۹ مرداد ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۳۰ شهریور ۱۳۹
موضوعات مرتبط: تاریخچه باشگاه های دنیا